پيشگفتار تاريخ آيينهء تمام‌نماى گذشته و گنجينهء با ارج كردارها و گفتارها و انديشه‌هاى مردمان از نيك و بد و زشت و زيبا و استوار و نااستوارست و به جرأت ميتوان آن را پس از شعر كه نمايندهء لطيف‌ترين احساسات انسانى و نمودار قدرت پرواز انديشهء آدمى است ، و پيش از افسانه كه دورنماى مجسم رؤياها و اميدهاى دور و دراز بشريست قرار داد ، و بعبارت ديگر تاريخ سيريست در اعمال گذشتگان ، و وقايع تاريخ رهاورديست عبرت‌بار براى معاصران و شايد از همين جهت نيز بوده است كه دوشادوش افسانه‌پردازى و شعرسرايى به ذكر وقايع و ثبت حوادث و كشف علل و عوامل وقايع نيز از ديرباز روى آورده شده است و ما در خلال كتب منظوم و منثور فارسى و عربى كه در سرزمين ايران و يا دربارهء اين مرز و بوم نگاشته شده است به بسا كتب تاريخى گرانقدر و پرمطلب و دقيق برميخوريم . اما به همان اندازه كه افزونى شمارهء اين‌گونه تصانيف و تآليف موجب انبساط خاطر پژوهندهء دانش تاريخ است ، غور در زواياى اين گنجينه‌هاى باارزش و تصفح يكايك اين ذخائر عزيز با دشوارى و صرف وقت بسيار روبروست و بسا كه كثرت مطالب و تنوع مباحث ، پژوهنده را به مقصودى كه بدنبال آنست چنان كه بايد نكشاند و اينجاست كه پاى نياز به فشرده‌اى از مسائل و به گزينى از مطالب و نقاوه‌اى از آثار به ميان مىآيد و پيداست كه اين خلاصهء وقايع و لب مسائل و جوهر وقايع هرچه دقيق‌تر و وسيع‌تر باشد و فروگذار هيچ نكته‌اى نگردد با ارج‌تر و براى محقق مغتنم‌تر و سودمندترست . ساليان درازست كه در ايران براى تهيهء اين نوع خلاصه‌ها كوششها به كار ميرود و از تمام دوران تاريخى خواه پيش از اسلام و خواه پس از آن و يا در قسمتى از آن مطالبى بيرون